HET ZAND DAT ALLES BEWAART

Onder de klinkers van het St. Plechelmusplein ligt dekzand. Geen gewone grond. Een archief.Archeologen boren er en vinden een E-horizont van een veldpodzol op 110 centimeter diepte.

Daaronder, op 145 centimeter, de C-horizont. Woorden die niets zeggen tot je beseft: dit zand is duizenden jaren oud en heeft alles vastgehouden wat erop viel. Bot. Aardewerk. Een fundering van veldkeien, 1,2 meter breed, een meter onder de straat, aan de noordzijde van de kerk.

De stad is oud. Ouder dan de meeste mensen denken. Op het Plechelmusplein werd een laag gevonden uit de achtste tot tiende eeuw. Een nederzetting. Mensen die hier woonden voordat er een kerk stond, voordat er een muur stond, voordat iemand het woord Oldenzaal opschreef.

En dan die graven. Het oude kerkhof rond de Plechelmuskerk is verzadigd. Drie graven per vierkante meter, minimaal. Mensen werden op elkaar gelegd omdat er geen ruimte meer was. Duizend jaar lang begroeven ze hier hun doden. De bovenste resten zijn redelijk bewaard. De diepere, slechter. Soms heel slecht. Maar het is er allemaal.

Een archeoloog noemt de vondsten op het plein “uniek voor Twente”. Alleen vergelijkbaar met Deventer en Zutphen. Woorden die voorzichtig klinken en tegelijk alles zeggen. De stad onder de stad is geen metafoor. Het is een laag dekzand met een verhaal erin. En het verhaal is nog niet af.